Wilfried Polman

Facilitaire lessons learned uit de Blue Zones

Geplaatst op: 5 december 2018

Ben je woonachtig in Sardinië (Italië), Okinawa (Japan), Loma Linda (Californië), schiereiland Nicoya (Costa Rica) of Ikaria (Griekenland)? Dan mag je jezelf gelukkig prijzen; mensen bereiken hier in blakende gezondheid een bovengemiddeld hoge leeftijd! Dit verschijnsel was dermate opvallend dat National Geographic de Amerikaanse schrijver Dan Buettner in 2004 de opdracht gaf om deze gebieden te onderzoeken op gezamenlijke factoren. Er werd een team onderzoekers samengesteld. Vervolgens werden blauwe post-its geplakt op de betreffende gebieden en het fenomeen ‘Blue Zones’ was geboren! Wat is het geheim van deze opvallende blauwe gebieden? En welke leerpunten kan FM hieruit halen?

Vier gemeenschappelijke delers

Buettner legde een reis af langs deze gebieden en bekeek hoe de mensen hier leven en of er een gemeenschappelijke deler was. Aan het einde van het onderzoek konden er zelfs vier onderscheiden worden! Deze gaan over de thema’s voeding, beweging, zingeving en sociale omgeving.

1. Voeding

De Blue Zoners eten voornamelijk plantaardige en onbewerkte voeding. Denk hierbij aan noten en zaden, fruit, aardappelen en volkoren granen. Kaas, vlees en vis worden alleen genuttigd bij speciale gelegenheden. De hara hachi bu-regel wordt nageleefd. Dit betekent dat ze stoppen met eten als ze voor 80% vol zitten en niet doorgaan tot ze volledig verzadigd zijn. Ook opvallend, en wellicht wat aantrekkelijker; de mensen in deze gebieden drinken iedere dag op een gezet tijdstip één tot twee glazen wijn. Hart- en vaatziekten en andere westerse chronische ziekten zijn in deze gebieden hierdoor een vrijwel onbekend verschijnsel.

Mijn tip? Kijk eens met deze Blue Zones-bril naar je cateringconcept (en laat de wijn even buiten beschouwing). Is er een gezond aanbod van eten en drinken? Zijn de porties hara hachi bu-proof?

2. Natuurlijke beweging

Lichaamsbeweging levert een belangrijke bijdrage aan het gezond bereiken van een hoge leeftijd. Wie denkt dat de Blue Zoners zich dagelijks afbeulen in de sportschool, heeft het mis. De toegevoegde waarde zit hem vooral in de vanzelfsprekendheid van het bewegen, als logisch resultaat van de inrichting van hun levens. Zo wordt er in Okinawa bijvoorbeeld niet op een stoel aan tafel gegeten, maar op de vloer. In Sardinië wonen veel mensen in huizen die enkel via een trap betreden kunnen worden. Deze zaken laten de mensen dagelijks op een natuurlijke manier meer calorieën verbranden dan menig Westerling in een uurtje in de sportschool.

Wat je hiervan kunt leren als FM’er? Stimuleer beweging in de organisatie door middel van dynamisch meubilair. Plaats bijvoorbeeld sta-zit bureaus en kantoorfietsen en maak traplopen aantrekkelijker dan het nemen van de lift.

3. Zingeving

De gejaagdheid van de westerse samenleving brengt veel stress met zich mee. De aanmaak van het stresshormoon cortisol heeft een negatieve invloed op ons gevoel van welzijn en geluk. De bevolking van de Blue Zones staat hierbij vaker bewust stil. Aangewezen momenten als siësta’s of bid- of meditatie-tijd zijn zeker niet ongebruikelijk. Het gaat dus om het creëren van een goede manier om met stress om te gaan. Zijn stilteruimtes in jouw kantoor al gebruikelijk? Mogelijk zie je verzoeken voorbij komen om de werkomgeving hierop aan te passen.

4. Sociale omgeving

De zogenaamde ‘moais’ bieden hierin ook een sociaal vangnet; een kerngroep van zo’n 5 personen die gedurende elkaars levens elkaars buddy’s vormen, elkaar steunen en elkaar coachen in gezond en wenselijk gedrag. Zie jij dit terug op de werkvloer van jouw organisatie? Denk bijvoorbeeld aan een buddy-systeem of een coachingstraject.

Man Made Blue Zones

Veel gebieden, en in navolging daarop veel organisaties, willen zich vormen tot een ‘blauw’ gebied. Er wordt steeds vaker gesproken over Man Made Blue Zones. Nu de unieke karakteristieken in kaart zijn gebracht die bijdragen aan een gezond en gelukkig leven is het aanlokkelijk om op basis hiervan in te grijpen in de leef- en/of werkomgeving. Al is het creëren van een Blue Zone nog niet zo eenvoudig als het lijkt; veel karakteristieken komen voort uit natuurlijke gewoontes en zijn niet te vangen in een stappenplan om de ideale situatie te bereiken. Al kunnen we als (facilitair) werkveld natuurlijk veel leren van de principes vanuit deze gebieden, omdat we hier veel invloed uit kunnen oefenen op zaken als voedingsbeleid, de fysieke werkomgeving en het stimuleren van beweging middels dynamisch meubilair. Laat je als facilitair verantwoordelijke dus inspireren door de verhalen vanuit de Blue Zones en bekijk hoe je deze lessen inpasbaar kunt maken binnen je eigen organisatie.

Geschreven door Elize Vonk Noordegraaf,
Consultant bij Arrange Consultancy

Meer over Arrange Consultancy